ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 90, 24.06.2017/

Обаманы сагынганда

 

Дөньяда барган соңгы вакыйгалар глобаль сәясәтнең тектоник плитәләре урыныннан күчә башлауны күрсәтә. Бигрәк тә Россия таянган плитә нык селкенә: илдә социаль протест көчәя, өч елга озак вакытлы ял алган канлы террор яңадан үз урынына әйләнеп кайтты, АКШның Сүриядәге хәрби аэродромга канатлы ракеталар белән һөҗүм итәргә әмер бирүе Кремльнең тышкы сәясәтен чәлпәрәмә китерде.

5-1
Җитмәсә Трамп администрациясе Россиягә карата яңа санк­ция­ләр әзерләп ята, дигән хәбәр­ләр дә ишетелә башлады... һәм: “Сү­риядә без тагын кабатлый алабыз”, – дигән дәһшәтле тавышлар яң­гырый. Ак йортның Сүрияне Рос­­сиягә хәрби һөҗүм өчен булачак плацдарм итеп кабул итүе бер­кемгә дә сер түгел. Россия дипло­матиясенең йолдызлары мо­ңар­чы: “Башта Сүрия, аннан соң без”, – дип бер генә тапкыр кабатламады. Трамп Ак йортка кергәндә, рус сәяси дөньясы тантана иткән иде: санкцияләрне алыр, Сүриядә без­нең белән аркадаш булыр, Украинаны Россия тырнаклары астына салыр, Кремль белән киңәшми бер адым да ясамас, дип өметлән­деләр. Жириновский хәт­та Дәүләт Думасында 132 шешә шампан шәрәбе ачып, “Трамп – безнеке” дип бәй­рәм итте, диделәр.

 
“Ватаным Татарстан” исә ул чакта айныткыч һәм төгәл фаразлар ясады. “Трамп килде” дигән язмада дуамал олигарх алдына куелган максат турында без әйттек: “Мәскәүне җитдирәк санкцияләр белән буу һәм ахырдан хәрби көчләр ярдәмендә тар-мар итү”. Әсәд гаскәрләрен “Томагавк”лар яңгыры белән коендыру һәм Сүрия күген хәрби очкычлар өчен бикләү Вашингтонның чираттагы адымы булырга охшаган. Бу исә Сүрия тиранын яклау максатыннан гаскәрләр керткән Мәскәүне авыр хәлгә куя: Трамп белән конфликтка керү куркыныч, чөнки җиңеләчәксең, шыпырт кына тәр­тәләрне борып чыгып качу да – хурлык. Һәм иң мөһиме: Россиягә хәзер чигенү дә булышмаячак. Трамп инде Кремльгә Донбасстан ычкынырга һәм Кырымны кайтарып бирергә кушты һәм ул боерыкны ишетмәмешкә салыну кыйммәткә төшәчәк.


АКШның яңа президенты шундый кеше: башта сугып ега, аннан соң гына ни өчен сугуы турында уйлый башлый. Обаманы йомшак­лыкта гаепләп, ул үзенең Россиягә карата генераль линиясен бил­геләп өлгерде инде. Мәскәү алдында мускуллар уйнатылачак, борын төбендә йодрыклар селтә­не­ләчәк һәм танауга менеп төшәргә дә күп сорамаячаклар. Иң аянычы шунда: Мәскәү бу куркыныч алдында берьялгызы. Дөньяның иң эре державалары Вашингтонга теләктәшлек белдереп өлгерде инде. Инде хәзер Россиянең сәяси элитасы Обаманы өзелеп сагына булыр, аның каратут йөзе төш­ләр­гә керәдер, әмма һәр нәрсә үтә шул. Россиягә дөнья сәясәте мәй­данында көч күрсәтеп шамакайланырга бирелгән вакыт үтте, гамәл­ләр өчен җавап тотар вакыт җитеп килә.

Шундый уңайсыз бер вакытта ил эчен­дәге оппозиция дә касыкка очлы тимер белән төртеп азаплана җитмәсә. Җәм­гыять­тә фикерләү үзгәрешләре күзәтелә. Дистәләгән шәһәрдә халыкның рөхсәт ител­мәгән урам җыен­на­рына чыгуы һәм  җитмәсә икътисадый гына тү­гел, сәяси та­ләпләр куеп маташуы курку хисен ризасызлык фикер­ләре алыштыра башлавын күр­сә­тә. Социаль чел­тәрләрдә лайк куйган өчен генә дә реаль төрмә сроклары бил­геләп, идарәче катлау сырларны өзде, хә­зер гайкаларны күпме генә борсаң да бер урында әйләнеп утыра торган вәз­гыять туып килә шикелле. 2014 елга кадәр илдә психоз һәм шом халәте тудыру өчен файдаланылган террор­ның яңадан аваз бирүе  –  сыналган ысулларны яңадан бер тапкыр эшкә җигәргә тырышу ул.


Өч ел ил эчендә канлы шартлауларга ихтыяҗ булмады, чөнки җәмгыятьнең игътибарын Кырым һәм Донбасс вакыйгалары үзенә тарткан иде.  Озакка сузылган кризис Украина белән мавыгуны оныттыра, бертуктаусыз бандерачыларны сүгү туйдыра башлады. Халык инде ут күршеләрнең бәхет­сезлеге белән юанудан туя башлады, чөнки үз хәле – хәл. Моңа кадәр сыналган уен картасы өстәлгә чыгарып салыну шуңа күрә көтелгән адым иде.

 

Әмма социаль чел­тәрләрдәге атмосфераны күзәтү шуңа ышандыра: элекке карталарны хәзер башка тузлар белән ябалар. Вәзгыять үзгәрә, халыкның күп нәрсәләргә күзе ачыла, йокы халәтеннән чыгарга тырышып азаплану бара. Мәскәү яңа адымнар ясый: төбәк җитәкчеләрен эшен­нән ала, кайберләрен читлеккә утыртып башкалага ташыйлар. Боз астындагы агымнарны шәйләп бетерерлек тә түгел. Һавада яшен киеренкелеге артуын гына чамалап була.
Трамп бик авыр вакытта аркага “То­ма­гавк”лар белән кадады. Тик нишлисең, ул да бу адымны Сүриядәге химик коралдан га­зап­ланып үлгән сабыйларны кызганып тү­гел, ә үз тиресен саклау өчен ясады. Аңа да кечкенә генә җиңүле сугышлар кирәк, Вашингтонда да вәзгыять авыр. Бердән, сәяси оппонентлар нык итеп китереп кыса, икен­чедән, глобаль финанс түтәрелеше адым­нарын кызулата. Трамп инде аңлый башлады: Сүрия тиранын түнтәрү аңа вак очколар бирсә, Россияне тар-мар итү иң зур сәяси капиталны тәэмин итәчәк. Шушындый катлаулы хәлдә үзәкләрне өзеп Обама искә төшә: ачуланса да кыйнамады, санкцияләр белән сукса да, тидермәде. Тик Обама чоры үтте шул инде, ул Россияне канлы тозакка тартып кертү өчен генә кирәкле фигура иде. Хәзер инде тычканны тәбедә буу операциясе башланып ята.


P.S.  Белгечләр АКШның дәүләт сәрка­тибе Рекс Тиллерсонның, Мәскәүгә килгәч, Путин бе­лән күрешеп, ике сәгать дәвамында сөйлә­шүеннән соң, ике дәүләт арасындагы мөнәсәбәтнең әле яхшыра аласына өметен өзми. “Бу очрашу көтелгәннән уңыш­лырак булды”, – ди алар.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 54, 14.04.2017/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!

Фотохәбәр