ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 59, 23.04.2019/

Элемтәче артистлар

 

“Таттелеком” милли элемтә компаниясендә бик матур традиция бар. Элемтәчеләр вакыт бусагасын атлап кер­гән һәр яңа елны республикабызны, халкыбызны данга күмгән, казанышларыбызны ерак-еракларга таныткан  мәшһүр шә­хесләребезнең, якташла­ры­быз­ның юбилеена багышлый. Шушындый күренекле шә­хесләрне онытмаганда, күркәм эшләрен дәвам ит­кәндә милли тамыр­ла­рыбызның нык булачагын, милли мәдәнияте­безнең үсәчәген алар яхшы аңлый.

3-2

Соңгы елларда компания хезмәткәрләре татар хал­кы­ның фидакарь затлары Габдулла Тукай, Шиһабетдин Мәр­җани юбилейларын, шул исәптән урыс халкының кү­ренекле уллары Лев Толстой, Николай Лобачев­скийның түгәрәк даталарын зурлап билгеләп узды. Быел “Таттелеком“ ширкәте республика җәмә­гать­че­леге белән бер­лектә татар драматур­гия­сенә нигез салучы, татар театры­ның атасы дип йөр­телүче Галиәсгар Камалның 140 еллыгын билгеләп үтә.

 
Әлбәттә, драматургны по­пулярлаштыруның иң кулай, иң нәтиҗәле чарасы – коллектив хезмәткәрләре арасыннан артистлык сәләте бул­ганнарны сайлап алып, әдип әсәрләрен сәхнәдә җан­ландыру. Таттелекомлылар да шушы юлны сайлап алган. Шулай итеп элем­тәчеләр Камалның “Беренче театр“, “Көндәш“ (Казан, Чистай, Буа), “Каениш“ (Әлмәт), “Бүләк өчен“ (Чаллы), “Банкрот“ (Тү­бән Кама) әсәрлә­ренә тукталган. Өч коллек­тивның – Казан, Чистай, Буаларның “Беренче театр“­ны куярга алынуы гаҗәп түгел. Драматург­ның иң танылган, аеруча яратып каралган әсәре ул. Кем әйтмешли, Галиәсгар ага шушы комедиясен генә иҗат иткән булса да, аның исеме татар драматургиясе тарихына алтын хәрефләр белән язылыр иде.

 
Бу әсәрне компаниянең Казан филиалы коллективы һәвәскәрләре Камал теат­ры­ның кече залында урыс те­лендә куйды. Бер караганда, чеп-чи татар тормышын чагылдырган, сүз уйнатуларга гаять бай, туган телебезнең киң мөмкинлекләрен мул кулланган бу әсәрне урысча уйнап булмас та кебек. Вәли белән Бибинең: “Кая?“ “Театр­га“. “Нәрсә төятергә?“ “Баш төя­тергә...“ дип башланган әң­гәмәсен генә исебезгә тө­шерик әле. Шөкер, җыелган тамашачылар хез­мәттәш­лә­ренең уйнавын бик җылы кабул итте. Залга нигездә элемтәчеләр, аларның туганнары, дуслары җыелган иде.

Шундый оста гримлады!

Спектакль тәмамлан­ган­нан соң, моңарчы сәхнәдә уйнап караганыгыз бар идеме, бик кыен булмадымы, дип без Хәбибрахман ролен уйнаган Риналь Талиповка мө­рәҗә­гать иттек (ул Казан электр элемтәсе идарәсендә халыкка хезмәт күрсәтү бү­ле­ге башлыгы урынбасары булып эшли икән).


Компаниядә Камал елы игълан ителгәнен, дра­ма­тург­ның бер әсәрен уйнаячак­ларын белгәч, Риналь интернетны ачып, әдипнең тормыш юлы, биографиясе бе­лән танышып чыга. Үзен сәх­нәдә сынап карарга була.


– Безне актерлык осталыгына Камал театрының күре­некле артис­ты, үзен талантлы режиссер итеп таныткан Илдар Хәй­руллин өйрәтәчәген белгәч, булдыра алачагыбызга ышанычым артты. Моңа хәтле бер тапкыр да театр уйнаганым юк иде, – дип сөйләде ул. – Минем үземә футбол җене кагылган. Илдар абый безне сынап караганнан соң, рольләрне бүлеп бирде. Ха­тын-кыз, ир-ат роль­лә­ренең аермасын, нечкә­лек­ләрен аң­латты. Миңа әтисе сүзеннән чыкмый торган, йомшак холыклы, шул ук вакытта акча санарга хирыс Хәбибрахман роле эләкте. Әүвәл тиешле текстларны ятлап алдык. Монысы кыен булмады. Утырган килеш кенә диалог кору авыр түгел. Тик менә сүз белән га­мәл­ләреңне, кыланыш­ла­рың­ны туры ки­терү, пауза ясау... шактый көч, тырышлык таләп итә торган, шактый катлаулы эш икән. Инде сәхнәгә мебель­ләрне чыгарып бастырып куйгач, акча янчыгын чыгарып, бакырларны, көмешләрне саный башлагач, кат-кат тирләп чыгарга туры килде. Ай дәва­мында, эштән соң калып, көн саен диярлек репетиция ясадык. Үзешчән артистлар белән эшләве Илдар абый­ның үзенә дә җиңел булмагандыр. Шунысы аеруча истә калды: ул җидебезне унбиш минут эчен­дә шундый оста гримлап, хез­мәттәшләребез, туганнарыбыз танымаслык итте. Үзе­безгә дә ошап китте: спектакльне башка шәһәр­ләргә дә барып күрсәтәсе килә.
3-1
Каушап калмадылар

“Таттелеком“ элемтә компаниясе профсоюз комитеты рәисе Ольга Кузнецова бел­дерүенчә, режиссерлар бу иҗади проектларны тор­мыш­ка ашыруда бик нык ярдәм күрсәткән.


– Алар без­нең хезмәткәр­ләрнең һәр­кайсына холык­ларына туры килгән роль билгеләде, аннан бу образларны сәхнәдә ничек җан­ландырырга, тамашачы ышанырлык итеп уйнарга өй­рәт­те. Иң мөһиме: сәхнәгә чыккач, беркем дә кау­шап калмады, үзен бик табигый тотты. Камал театрына бик зур рәх­мәт: уйнар өчен зал, ки­рәкле сәхнә киемнә­рен дә биреп тордылар, – дип сөйләде ул безгә.


Табигый, ничек уйнарга икән дип, спектакль язмаларын кат-кат карый яшьләр. “Минем герой болайрак, тегеләйрәк уйный. Әллә безгә дә шулай уйнаргамы соң?“ – дип режиссерга да мөрә­җә­гать итәләр. “Сез аларга карамагыз! Һәркем рольне үзенчә кабул итә. Башкаларны кабатларга кирәкми. Иң мөһиме – ихласлык! Үзегез ничек күрә­сез, шулай уйнагыз. Уйна­выңнан тәм табарга кирәк“, – дип киңәш итә остазлары. Шунысы кызык: спектакль урысча барса да, татар сүзләре, татарча гыйбарәләр кыстырып җибәрү тамашаны тагын да җанландырып җибәрде.

Сәнгатькә гашыйклар

Спектакль тәмамлан­ган­нан соң, әлеге тамашаны сәх­нәгә чыгаруга зур өлеш керт­кән Татарстанның халык, Рос­сиянең атказанган артисты, режиссер Илдар Хәйрул­лин­ның да тәэсирләрен сораштык.


– Әгәр компания җитәк­чесе Лотфулла әфәнде Шә­фигуллин үзе сәнгатькә гашыйк кеше булмаса, элем­тәчеләр болай баш-аягы белән театр дөньясына чумып яшәп алмас иде, ми­нем­чә. Тукай юбилее уңаеннан да “Таттелеком“ бик мәгънәле чаралар уздыруы белән истә калган иде. Быел, Театр елы булгач, нигә үз хезмәткәр­лә­ребез көче белән театр куймаска дигән карарга килгән җитәкче. Инде менә шуның беренче нәтиҗәсен күрдегез. Гомумән алганда, бик сәләтле яшьләр эшли икән компа­ния­дә, – дип элемтәче ар­тист­ларның тырышлыгын югары бәяләде ул.


Ул көн тамашачылар кү­ңелендә Галиәсгар Камал­ның тормыш һәм иҗат юлына багышланган кичә-вик­торина оештырылуы белән дә истә калгандыр. Аны Камал театры музее директоры Луара Ша­кирҗанова әзер­­ләгән. Әү­вәл ул залда җыел­ган халыкка драма­тург­­ның тормыш юлы, иҗа­ты хакында бик күп мәгъ­лүмат бирде. Аннары викторина уздырды. Тамаша­чыларның әзерлекле икәне яхшы күренә: әдип хакындагы шактый катлаулы викторина сорауларына бик теләп җавап бирделәр.


– “Таттелеком“ компаниясе – театрыбызның күптәнге дусты. Алар белән без даими элемтәдә. Элемтәчеләрнең агымдагы елны Камалга багышлаулары – бик күңелле күренеш. Театрыбызда дра­матургның мемориаль бүл­мәсе бар. Элемтәчеләрне анда да алып кердек. Кием­нә­рен, җиһазларын күрсәттек. Татте­леком­лы­лар­ның әдә­бият, сән­гать әһел­ләре белән кызыксынуы, аларның әсәр­ләрен сәх­нәдә яшәтүләре – бик матур, күркәм традиция. “Егерменче гасыр башындагы Казан­ның яшәешен, көн­күрешен белим, өйрәним ди­сәң, Галиәсгар Камал әсәр­ләренә мөрәҗәгать ит“, – дип әйтергә ярата иде режиссер Марсель ага Сәлим­җанов. Шул заман күренеш­ләрен сәх­нәдә гәүдәләндереп, яшь­ләребез тарихка экскурсия дә ясап ала. Театр бе­лән болай мавыгу – кирәкле, мәгъ­нәле гамәл. Ул бит кеше­нең эчке дөньясын баета, – дип сөй­ләде Луара Ша­кир­җанова.


Казан, Чаллы, Әлмәт элем­тәчеләре инде тамашачыларны Камал әсәрләрен сәхнәгә куеп шатландырса, Арча, Тү­бән Кама, Буа, Чистай элем­тәче артистлары әзерләгән тамашаларын халыкка 7 майда – Элемтәче көнендә җиткерә­чәк. Моннан тыш, элемтәче­ләр театр уйнау белән бергә Камал иҗатын пропагандалау максатында, мәктәпләрдә, музейларда укучылар белән очрашып әдипнең тәрҗемәи хәлен, татар драма­тур­гия­сендә тоткан урынын аңлату буенча зур мәдәни-агарту чаралары да оештыра әле.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 60, 24.04.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!