ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 7, 19.01.2019/

Корал кою – тынычлыкка юлмы?


Илдә милитаристик кәефләрнең көчәюе сизелә. Мәгълүмат чаралары яңа корал системалары, аларның булдырылуы яки булдырылачагы, сафта торган коралларны яңарту, яхшырту турында даими хәбәр итеп тора. Изоляция шартларында, икътисад дигәнебез ике аягына да аксаганда ашкынып кораллану кулларыбыздан соңгы сыныкны тартып алмасмы?

4-9
Үтеп баручы шушы атнада гына күзгә чалынган хәбәрләр. “Калибр” канатлы ракетасының очу ераклыгын ике тапкыр арттырып, аңа атом коралы урнаштырырга җыеналар. Якын арада Казаныбыздагы авиазаводта “оча торган канат” тибындагы яңа, бишенче буын стратегик бомбардировщик төзи башлаячаклар. Шул ук бер­ләшмәдә “Ту-214” пассажир самолетыннан “Ту-160” атом бомбовозын сынар өчен һава лабораториясе ясаганнар. Макаров пистолеты урынына яңа укчы корал эш­ләнгән.


Хәтерләсәк, узган ел халыкка олы эк­ранда “мультиклар” күрсәтү – тавыш тиз­легеннән 10 тапкыр тизрәк очучы “кин­жал”лар, су астында коточкыч тизлектә йөзүче беркемдә дә булмаган торпеда, теләсә нинди ераклыкка оча торган “Сармат” стратегик ракетасы белән мактанудан башланса, атом ягулыгы кулланып, атом реакторы ярдәмендә (чын булса) оча торган “Авангард” белән, дөресрәге, аны уңышлы сынау белән тәмамланды. Илбашы, соңгы вакыйганы, ул кадәресен үк көтмәсәк тә, “Рос­сиялеләргә Яңа ел бүләге” дип атады. Усал теллеләр шунда ук халыкка тә­гаенләнгән чын “бүләк”ләрне санап чыкты: пенсия яшен зурайту, салымнарны арттыру, тарифларның, ягулык бәя­лә­ре­нең өскә сикерүе. Алар хаксыз дип әйтеп буламы бу очракта? Юк! Иң югарыда шулай сөйләнү, шундый бүләк сайлау при­оритетларның, ягъни ил җитәкчелеге өчен өстенлекле юнәлешнең кай тарафта икәнен тагын бер кат ачык күрсәтте.


Корал коюга аерым игътибар соңгы – 4-5 елдагы артыкка киткән геосәяси ак­тивлыкның, ул китергән низагларның нәтиҗәсе. Һәм бу хәлнең тормыш дә­рә­җәсе, сыйфаты начараю яки бер урында таптану бәрабәренә баруын аңлау өчен олы белгеч булу кирәкми. Борынгы Римда, гомере буе сугышып, башкаларны талап яшәгән империядә “Si vis pasem, para bel­lum”, ягъни “Тынычлык теләсәң – сугышка әзерлән” дигән гыйбарә булган. Бәлки, Россия дә, корал коеп, яңартып, тынычлык сагында тора, үз иминлеген тәэмин итә­дер? Болай дип әйтү авыр. Атом-төш кораллы илгә һөҗүм итәргә җыенган ахмак табылыр микән? Бу, беренчедән. Икен­чедән, мәсәлән, кораллы көчләре җәм­гысы 30 мең кеше тәшкил итә, беркайчан да НАТО әгъзасы булмаган (ягъни яклаучысыз), атом бомбасыз Финляндиягә беркем дә янамый. Чөнки ул беркем белән дә гео­сәяси низагта, тарткалашта тормый, катнашмый, тыныч яши. Ул гынамы, әлеге ил тормыш сыйфаты буенча дөнья рейтингында 8 нче урында торса, Россия 61 нче баскычта.


Инде килеп, хәрби чыгымнарның тулай эчке продукттагы (ВВП) өлешләрен чагыштырыйк. Япония (дөньяның өченче икътисады) – 0,9 процент, Германия (дүртенче икътисад) – 1,2 процент, Англия (бишенче) 1,8 процент булса, Россиядә – дөньяның 12 нче икътисадында хәрби чыгымнар эчке продуктның 4,3 процентын тәшкил итә. Сугыш чукмары саналучы АКШның (дөньяның беренче икътисады) да бу күрсәткече кимрәк – 3,3 процент. Россиянең рәсми хәрби чыгымнары якынча 46 млрд доллар (3 трлн сум) тәшкил итә. Әмма күп экспертлар белдерүенчә, бу санга бюджетның оборонага каралган яшерен маддәләре керми. Белгечләр рәс­ми санга тагын якынча 40 млрд долларны кушарга кирәк дип саный. Ул чагында хәр­би чыгымнар 86 млрд долларга җитеп, аның эчке продукттагы өлеше 4,3 түгел, ә 7,4 процент булачак. “Акылсыз” японнарныкы кебек 0,9 түгел.


Мәгълүмат чараларында яңа корал сис­темалары турында даими язып, күр­сәтеп торуга килгәндә, аның максаты – халыкта да патриотиктан бигрәк, милитарис­тик рух тәрбияләү. Алай кылану Көн­батыш иллә­рен даими хурлау, дошман эзләү, табу белән янәшә бара.   Моңа өстәп, бездәге корал система­ларының потенциаль дош­манның коралына караганда өстенлеге өзлексез искәртелеп торыла. Беркатлы обыватель, әлбәттә, мо­ның ише хәбәрне йотып бара, аңа ышана, хәтта хуплый. Ул Россия икътиса­ды­ның, алдынгы илләр, шул ук “дошман­нар” икътисады белән чагыштыргандагы зәгыйфьлеген, авызын ачса, үпкәсе кү­ренүен, технологик артталыкны, андый шартларда алны-артны карамый ко­раллануның илнең җелеген суырып торуын бик аңларга теләми. Әлегә. Инде килеп, тимер акчаларга “Ярс”, “Тополь” стратегик ракеталары сурәте төше­реләчәген дә белдерделәр. Ни генә кылансалар да, урамда борынгы Рим заманнары түгел. Гражданнар хакимиятне иртәме-соңмы үзләре алдында җаваплы итәргә өйрәтер дип ышаныйк. Ипле, алдынгы ил­ләрдәге кебек.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 4, 12.01.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!

Видеохәбәр