ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 24, 19.02.2019/

Көч hәм иман янәшә

 
“Мин аларның Кубок яулавын телим”. Газетабыз бәйгесенең ачылу тантанасында Татарстанның авыл хуҗалыгы министры, милли көрәш федерациясе президенты Марат Әхмәтов әнә шулай актанышларга командалар беренчелегендә җиңү теләде. Хуҗаларга моның өчен нибары бер адым җитмәде. Район башлыгы Энгель Фәттахов исә икенче урынны да зур җиңү дип бәяли һәм Муса Җәлил бәйгесен кабат үзләрендә үткәрергә тели.

5-1
aktanysh.tatarstan.ru

 

Кайсы гына шәһәр яки районда узмасын, хуҗалар әлеге ярышны спорт кына түгел, ә сәнгать бәйрәме дә итеп оештырырга тырыша. Актанышларны исә сәнгатьтә уздыру җиңел түгел. Ачылу тантанасында алар ихласлык аша әнә шул осталыкларын күрсәтеп, кунакларга чын тамаша бүләк итте. Келәм читендә типсә тимер өзәрлек егетләр тезелеп баскан, ә уртада гүзәл кызлар күзне иркәли. Милләтнең киләчәге бармы, дигән сорауга җавап эзләгән көннәрдә күңелгә өмет өсти торган тамаша булды. “Актаныш ул, милләтебезне, телебезне кадерләп саклый торган сирәк районнарның берсе. Аларның бу бәйгедә җиңеп чыгып, Кубокны үзләренеке итүләрен телим, – диде Татарстанның авыл хуҗалыгы министры, көрәш федерациясе президенты Марат Әхмәтов. – Актаныш ерак булса да, шулкадәр команда җыелган. Бу турнирда җиңгән егетләр биредә батыр калуны тарихи бер истәлек итеп саклый”.


“Без дә начар көрәшмәдек”


Танылган көрәшчеләр Вил Усманов белән Хәлил Шәйхетдинов та яхшы хәтерли үз җиңүләрен. Алар да чыгыш ясады ачылу тантанасында. Хәлил Шәйхетдинов Татарстанның спорт министрлыгы исеменннән сәлам җиткерсә, Вил Усманов халыкны җыры белән сөендерде. Ә аннары Марат Әхмәтов көтелмәгән тәкъдим ясады: ә ник әле аларны көрәштереп карамаска? Тамашачы дәррәү килеп кул чапты, элеккеге батырлар исә бер-берсенә карашып алды. Кызганыч, келәмгә чыкмады алар.


“Яшермим, көрәшче рухы беркая да китмәде. Бил алышасы килә. Узган ел 50 яшемне тутырдым. Соңгы тапкыр 6-7 ел элек Сабан туена чыгып кергән идем. Бүген чыксам, матур көрәш күрсәтә алыр идем микән? Яшь бара бит. Көрәшеп, берни дә майтара алмасам, яшьләрдә тискәре фикер калырга мөмкин. Болар да көрәшеп йөргән икән, янәсе, – ди Татарстанның халык артисты, Муса Җәлил бәйгесендә өч мәртәбә җиңү яулаган Вил Усманов. – Без дә начар көрәшмәдек. Безнең белән бер авырлык үлчәвендә бил алышкан Айрат Гыйлаев яки Айдар Хәйретдитновны келәмгә чыгарсаң, аларга бүген дә сокланып карап торырлар иде әле. Бүгенгеләр арасыннан исә Раил Нургалиев шәп көрәшә. Муса Галләмов кинәт кенә үсеп китте. Ренас Кәлимуллинның бил алышканына ничек гаҗәпләнмисең? Бездә генә түгел, Ульян белән Марида да бар матур егетләр. Алар шактый”.


Татарстанның атказанган спорт остасы, Муса Җәлил бәйгесен бер мәртәбә откан, әмма бу вакыйганы әле дә еш искә алучы Хәлил Шәйхетдинов әйтүенчә, ул келәмгә чыгарга һәрвакыт әзер. “Бер атнадан, Алла боерса, 50 яшь тула. Яшь барган саен, тизлек тә кими. Күңелең белән барысын да җиңәрсең кебек тоела. Әмма әйтәләр бит әле: дәрт бар да, дәрман юк. Үземне формада тоту өчен спорт белән шөгыльләнәм. Әмма кешегә кызык, тамаша булсын дип келәмгә чыгасым килми. Соңгы тапкыр Марсель Таһиров белән бил алышкан идек. Әмма ялдан авырып кайтканга, аңа каршылык күрсәтә алмадым. Күңелдә ниндидер үкенеч калды, – ди ул. – Дуслар белән еш сөйләшәбез: безнең заманда катырак көрәшкәнбез, дибез. Бүгенгеләр, әлбәттә, башка фикердә. Без бит эштән соң бил алыша идек. Хәзергеләрнең исә мөмкинлекләре күбрәк. Кемдер бүгенге яшьләр сыеграк ди. Ә без карын көрәп, утынын ярып, печәнен чабып үстек. Ике заманны чагыштыру дөрес түгел. Һәр чорның үз батыры бар”.


“Яңа сулыш өрәсе килә”


Элеккеге батырларны Актанышта да искә алалар. “Безнең көрәшчеләр 1960нчы еллар ахырында бу бәйгедә җиңү яулаган. Муса Җәлил турнирын үзебездә оештырып, көрәшкә яңа сулыш өрәсе килә”, – дигән иде район башлыгы Энгель Фәттахов. Моннан дистә еллар чамасы элек бил алышкан Илшат Сибгатуллинны көрәш сөючеләр яхшы хәтерли булыр. Актанышның Такталачык авылында туып үскән егет ул. Газетабыз бәйгесендә дүрт мәртәбә җиңүче исемен яулады. Келәмдә генә түгел, тормышында да батырлыгы бар аның. Моннан 12 ел элек Илшатның гаиләсендә өч игезәк малай туган иде. Бүген өчесе дә көрәш белән шөгыльләнә. Актанышта без Илшатның әтисе Нәсим абый белән таныштык. “Заманында, Казанда укыганда, без дә көрәш белән шөгыльләндек. Ирекле көрәш буенча ярышларга йөрдек. Сабан туйларында бил алышсам да, татарча көрәш буенча батыр кала алмадым. Илшатка исә андый бәхет насыйп булды. 13 яшендә район ярышында барлык көндәшләрен чистага салды да, шуннан башланды инде уңышлары. Хәзер уллары бил алыша. Призлы урыннан төшеп калганнары юк”, – дип горурлана Нәсим абый улы һәм оныклары белән.


Бүген исә Актанышта Раббани Нургалиевка өметләнәләр. Мәшһүр көрәш батыры исемен йөртүче егет – көрәштә атаклы Нургалиевлар нәселенең дәвамчысы. 60 килолы егетләр арасында бил алыша. Муса Җәлил бәйгесендә үз ишләре арасында фаворитлардан саналды. Төп көндәше дип тагын бер танылган фамилия вәкиле – Теләчедән Фирзәр Гыйниятуллинны телгә алдылар. Әмма җиңү Әлмәттән Тимур Милютинга тәтеде. Раббани белән Фирзәр исә өченче урынны бүлештеләр. Актанышка күптән көтелгән беренче җиңүне исә Искәндәр Мортазин алып килде. Якыннары алдында чыгыш ясаганда, 25 яшьлек егеткә җиңелергә берничек тә ярамый иде. Сүз уңаеннан, бу – аның рәттән икенче җиңүе.  


Ренаска минут кирәкми


70 килолы егетләр бәйгесен быел Зәйдән Рөстәм Сәләхов отты. Финал алышын үҗәтлеге, ахырга кадәр тырышуы ярдәмендә отты. Дөрес, бу ярышта ул Яңа Чишмә районы данын яклады. Әмма Рөстәмне иң беренче килеп котлаучылар һәм һавага чөючеләр зәйләр булды. 75 килода узган ел Биектау өчен чыгыш ясаган Теләче егете Ранис Галимуллин алтын медальгә ия булган иде. Бу юлы әлеге категориядә Башкортстаннан килеп, Теләче данын яклаган Артур Зөлкәрнәев батыр булып танылды. Бу – аның дүртенче җиңүе.


Татар көрәшендә лидерлар да, аларга каршы тора алырлык көндәшләре дә бар. 80 килолы спортчылар арасында исә Теләче өчен бил алышкан Ренас Кәлимуллин башкалардан бер башка өстен. Узган ел көрәшнең өч төре буенча дөнья чемпионы булып танылган батырга көндәшләрен аркасына салу өчен 20-30 секунд вакыт җитә. Башка кайбер спорт төрләрендәге кебек, көрәштә дә җиңү өчен сарыф ителгән вакыт исәпкә алынса, Ренас, һичшиксез, бүгенге заманның рекордчысы булыр иде. Быел ул Муса Җәлил турнирында рәттән дүртенче җиңүен яулады.   


85 килолылар арасында Кукмарадан Раил Сәлахетдинов бу ярышта беренче мәртәбә батыр калды. Актаныш егете Илнар Галимов та Муса Җәлил туган көнне исендә калдырачак. 100 килолылар бәйгесен бу ярышта Чистай данын яклаган Башкортстан егет Айнур Сыртаев отты.


Раил сигез белән калды


130да исә бүген татар көрәшендә иң көчле саналган батырлар чыгыш ясый. Өченче әйләнештә Зәйдән Радик Сәлахов белән Теләчедән Муса Галләмов бергә туры килгәч, Биектау батыры Раил Нургалиев бик сөенгән икән, диделәр. “Миңа барыбер. Кайсысы җиңә, шунысы белән очрашам”, – диде Раил. Финалда алар Муса Галләмов белән бил алыштылар. “Манзара” турнирының быелгы җиңүчесе былтыргысыннан өстенрәк чыкты. Муса Җәлил бәйгесендә өченче мәртәбә батыр калды, Раил исә, тугызынчы уңышына ирешеп, Ильяс Галимов белән Илнар Әхмәтҗановны куып тоту мөмкинлеген кулдан ычкындырды. Ә иң дәүләр ярышында Ульян-Зәй батыры Сергей Павликның биш җиңүе бар. Быел ул ярымфиналга да барып җитә алмады. Чемпион исемен Түбән Камадан Марат Мөхәммәтҗанов яулады.


Командалар арасында өченче урынны Әлмәт егетләре алды. Актаныш – икенче. “Соңгы 20 елда болай югары күтәрелгән юк иде. Икенче урын – безнең өчен зур җиңү, тарихи вакыйга булды. Киләсе елда да бу турнирны үзебездә, тагын да зуррак итеп уздыру өмете бар”, – диде район башлыгы Энгель Фәттахов. Актанышларның нинди максат куйганнарын чамалау кыен түгел. Быел исә команда беренчелеген Теләче егетләре отты. Узган елларда беренче булган Чаллы, Әлмәт һәм Зәй командалары кулланган алым ярдәмендә. Теләчеләрнең өч чемпионы да – башка төбәктә туып үскән егетләр. Инде аларның уңышы батырлары белән дан тоткан районга яңа чемпионнар үстерергә ярдәм итсен, дип кенә телисе килә. Үзләренә бүләк итеп бирелгән тәкәне, Теләче егетләре, Актанышта ук сатып, акчасын сәдака итеп биргән, диделәр. Көч тә, иман да булганда, күңелгә тагын да өмет өстәлә.

5-2

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 24, 16.02.2019/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!