ИҖТИМАГЫЙ-СӘЯСИ ГОМУМТАТАР ГАЗЕТАСЫ

/№ 26, 21.02.2018/

Васыятең бармы – балаларың тыныч яшәр

 

Бер гаиләдә дүрт бала үскән ди: ике малай, ике кыз. Әти-әниләре аларны җил-яңгырдан, усал күзләрдән, авыр эшләрдән саклап үстергән. Балалар  шаян-шук, бер-берсе белән бик дус булган. Олы кыз шәһәргә китеп урнашкач, энекәшләренә, сеңелләренә дә булышып торган. Әтиләре иртәрәк үлгән, әниләре, олыгайгач, балаларына сыенган. Нигез ятим калган.

i1
Юк, юк, уллары, кызлары аны ташламаган, берәм-берәм кайтып йөргән. Ә аннары... Ике угыл һәм ике кыз әниләре исән вакытта ук, ни сәбәпледер, үпкәләшеп, икегә бүленеп, үзара йөрешми, аралашмый башлаганнар. Авылдагы йорт  та дүрт өлешкә түгел, балаларның икесенә генә язылган булып чыккан. Нигездә беркем дә яшәми, кайткан-киткән дә сирәк күренә. Аны сатачак­лар икән дигән хәбәр­ләр генә йөри... 


Алда язып үткән хикәятне аерым бер нәселдән, гаиләдән китер­мәдем. Мондый кызганыч күренеш һәр авылда булгалап тора. Балалар арасында низаг килеп чыкмасын өчен ата-ана үзе исән чагында ук үгет-нәсыйхәт биреп, мал-мөлкәт бүлү турында васыятьнамә язып калдырырга тиеш. Аны кайчан яза башларгамы? Соңармас өчен, бала тугач ук тотынырга кирәк, ди дин әһелләре. Бу атнада Казандагы “Гаилә” мәчетендә әлеге четерекле мәсьәлә хакында “түгә­рәк өстәл” үткәр­деләр. Мәчеткә Балык Бистәсеннән бер төркем имамнар да килгән иде.


– Без васыятьнамә дигәч, куркып китәбез, ул үлем хакында искәртә кебек. Беренчедән, без, ахирәт турында беркайчан истән чыгармаска тиеш. Икенчедән, ул безгә генә түгел, бездән соң калучы буынга кирәк. Васыятьнамәне шәригать кушканча һәм нотариус белән киңәшеп башкару хәер­лерәк, – диде “Гаилә” мәчете имамы Рөстәм Хәйруллин, сүз башлап.
Балык Бистәсеннән килгән имамның да фикере тетрәндергеч чынбарлык иде. “Мөселманда төп йорт сатылмый ул, – диде хәзрәт. – Ә хәзер авылларда ни күрәбез? Матур йортлар янәшәсендә ишеклә­ренә бик эленгән караучысызлары да бар. Алар кечерәеп, кирәксезгә әйләнгән. Хуҗалардан язмача васыятьләр калмаган. Ә балалар ата-ана милкен бүлешә алмаган. Шундый хәлләр дә була: йортларын бүлә алмагач, аны иминият­ләштерәләр дә ут төртеп ягалар. Ә иминият акчасын үзләренә алалар. Мондый түбәнлектән Ал­лаһы Тә­галә сакласын, бу гамәлләр наданлык аркасында. Беребез дә мәңгегә килмәгән...”


Бүген кемдер бер фатирын, йортын ничек бүлим дип аптыраса, кемнәндер дистә миллионнар торучы фатирлар, йортлар, мөлкәт­ләр кала. Мал табу җиңел булмаган кебек, васыятьне язу да ансат түгел. Васыять бит әле ул, әйткә­небезчә, мал бүлүгә генә кайтып калмый, балаларны тәртипкә чакыруны да күздә тота. “Васыять – дин, тел, тәрбияне дә үз эченә алырга тиеш”, – ди Россия Ислам университеты хезмәткәре Габдулла Гыйләҗев. Габдулла хәзрәт Гаяз Исхакыйның “Ул әле өйләнмәгән иде” әсәрен искә алды. Әсәр герое татар егете шәһәргә китеп урнаша да бүтән милләт кызына өйләнә. Бер-бер артлы балалары туа. Ул аларны менә мәчеткә алып барачакмын, дип хыяллана. Ә бер көнне ни күрә: хатыны балалар белән чиркәүдән чыгып килә. Хатын өлгерлек күрсәткән. Ир авыр кичерешләр эчендә яши. Әмирхан Еники “Әйтелмәгән васыять” хи­кәясендә, бүтән милләт белән кушылгач, татар теле бетүен һәм шуның аркасында татар әби­сенең урыс телле оныклары белән аралаша алмавын йөрәк әрнеткеч итеп сурәтли. Татар кайсы гына заманда яшәсә дә, аның өчен телне, динне саклау мәсьәләсе гел кискен һәм актуаль булган. Милләт язмышы гаиләләр язмышыннан тора. “Картлык көндә шундый аяныч хәлләрдә калмас өчен, балалар үскәндә үк бу хакта сөйләп, күңел­ләренә сеңде­рергә кирәк, васыять шуннан башлана”, – ди Габдулла хәзрәт.


“Түгәрәк өстәл”дә катнашкан Сиринә Шаһимәрдәнова бу яктан башкаларга караганда бәхетлерәк. Аның әтисе Исмәгыйль Сәлим­шин­нан васыятьнамә калган. Исмә­гыйль хәзрәт, аны балаларына дип атап, 1970 елда язган. Үзе аннан соң тагын биш ел яшәгән әле. “Ул чагында миңа 30 яшьләр булган. Үзегез беләсез, совет чорында васыять укып утырмаганбыз. Аның мөһимлеген картая башлагач кына аңладык. Әти әманәтне үзе исән чагында ук безгә укыды, аңлап җиткермәгәнбез. Хәзер бик елап укыйбыз да, әти юк инде. Аны миннән соң гаиләм ничек яшәр, дигән сорау борчыган. Дөнья – ахирәтнең игенедер. Дөньялыкта азык әзерләмәсәң, ахирәттә ачы­гырсың. Өйдә Коръән укытырга тырышыгыз, шул рәвешле балаларыгызга да Аллаһының барлыгын, берлеген белдерерсез. Дөньялык­тан киткәч, җыеп калдырган мал­ның ярдәме тими, мәетләргә дога гына кирәк дип һәм шуңа охшаш бик күп киңәшләр язган ул”, – ди Сиринә апа. Бу ханым архивлар аша әтисенең дә, әнисенең дә нәсел шәҗәрәсен төзегән.


 Элек укытучы булып эшләгән, бүген дин юлындагы Сылу Вәлиева әйтүенчә, васыятьнамә буенча Коръән Кәримдә тәфсилләп язылган. Аны язу тәртибен аңлаткан махсус китаплар да бар. Сылу ханым берничә васыятьнамә дә таратты. Һәр гаиләнең үзенә генә хас васыятьнамәсе, шәҗәрәсе булсын иде. “Түгәрәк өстәл”не үткәрүчеләр әлеге чара аша башкаларны да шуңа өндәде. Мөгаллимә Асия Дәүләтшина фикеренчә, васыять язу безнең заманда да зур кыйм­мәткә ия. “Васыять – кешедән алган әйберне кайтару, әҗәтеңне түләү хакында да булырга мөмкин, – дип, аның нечкәлекләренә тукталды Асия ханым. – Тик бурычыңны үлем түшәгенә ятканчы түләп бете­рү хәерле. Үзең эшләмәгән эшләр­не балаларга калдыру аларга авыр­лык тудырачак. Васыять ителгән малдан башта кешенең бурычлары түләнә, аннары мирас бүленә. Хәзер кеше җирләү дә зур чыгымнар сорый. Малы калган икән, ул иң элек җеназаларын үткәрү өчен тотылырга, аннары гына мирас итеп бүленергә тиеш. Васыять язучының балигълык яшен­дә һәм үз акылында булуы да шарт”.

(“Ватаным Татарстан”,   /№ 22, 09.02.2018/)


Бу язманы шәхси сәхифәгезгә дә урнаштырыгыз:


Язмага фикерегезне өстәгез

Фикерләр: 0

Архив

Котлыйбыз!

Фотохәбәр

Видеохәбәр